Gömülü Diş Nedir? Tedavisi Nedir?
Her dişimizin çıkması aslında vücudumuzun planlı ve düzenli bir mucizesidir. Bebeklik döneminde süt dişleriyle başlayan bu süreç, zamanla yerini kalıcı dişlere bırakır. Her dişin belirli bir sürme zamanı ve sırası vardır; yani ağızda yerini alması için kendine ait bir “takvimi” takip eder. Ancak bazen işler bu kadar düzenli ilerlemez. Diş, olması gereken zamanda çıkamaz ya da çene kemiği içinde bir yerde sıkışıp kalır. İşte bu durumda karşımıza çıkan durum “gömülü diş” olarak adlandırılır.
Gömülü diş, genellikle farkında olmadan yıllarca ağız içinde sessizce bekleyebilir. Kimi zaman ağrıya, şişliğe ya da çene yapısında bozulmalara yol açabilir. Bazense tamamen belirti göstermeden röntgen çekilene kadar varlığını bile hissettirmez. Bu yüzden gömülü dişler, hem merak edilen hem de en sık karşılaşılan konulardan biridir.
Gömülü Diş Nedir?
Gömülü diş, aslında çıkması gereken bir dişin “yolda takılması” durumudur diyebiliriz. Normal şartlarda her diş, gelişimini tamamladıktan sonra diş etini yararak ağızda yerini alır. Fakat bazen bu doğal süreç sekteye uğrar. Diş, çene kemiği içinde ya da diş etinin altında sıkışıp kalır ve dışarı çıkamaz. İşte bu durumda o dişe “gömülü diş” adı verilir.
Gömülü dişler bazen tamamen gizli kalır yani ağızda hiçbir şekilde görünmezler. Bazen de dişin bir kısmı çıkar ama geri kalan kısmı diş etinin altında kalır. Bu durumda diş yarı gömülü olur ve bu yarı çıkmış haliyle zaman zaman ağrı, şişlik veya enfeksiyona neden olabilir.
En çok gömülü kalan diş türü, halk arasında “20’lik diş” olarak bilinen üçüncü azı dişleridir. Çünkü bu dişler, genellikle çenenin en arka kısmında çıkar ve çoğu insanda o bölgede yeterli boşluk bulunmaz. Çene yapısı dar olan kişilerde bu dişlerin doğru açıyla sürememesi çok sık rastlanan bir durumdur. Ancak sadece yirmilik dişler değil; köpek dişleri (kanin dişler) veya bazen küçük azı dişleri de gömülü kalabilir.
Bazı kişilerde gömülü diş, yıllarca hiçbir belirti vermeden sessizce orada kalabilir. Ancak bazen de diş etinde ağrı, basınç hissi, hatta yanak içinde şişlik gibi rahatsızlıklar oluşturabilir. Bu yüzden, düzenli diş kontrollerinde çekilen panoramik röntgenlerde gömülü dişlerin tespiti çok önemlidir. Çünkü fark edilmeyen bir gömülü diş, zamanla çevredeki diğer dişlerin dizilimini bozabilir veya çene kemiğine baskı yaparak daha ciddi sorunlara yol açabilir.
Gömülü Diş Neden Olur?
Bir dişin gömülü kalmasının aslında tek bir nedeni yoktur. Kimi zaman doğuştan gelen etkenler rol oynar, kimi zaman da ağız yapısında sonradan oluşan değişiklikler bu durumu tetikler. Yani her insanda neden farklı olabilir. Ama genel olarak gömülü dişlerin ortaya çıkmasına yol açan birkaç temel sebep vardır:
Çenede yeterli yer olmaması
En sık rastlanan neden budur. Özellikle yirmilik dişlerde, çene kemiği dişin rahatça çıkması için yeterince geniş olmayabilir. Diğer dişler zaten yerini almışken, en son çıkan yirmilik diş kendine yer bulamaz ve çene içinde sıkışıp kalır.
Dişin yanlış konumlanması
Bazen diş, çene kemiği içinde olması gereken açıda gelişmez. Eğik, yatay ya da ters bir şekilde konumlandığında, doğal çıkış yolunu bulamaz. Bu durumda diş etinin altında kalır ve “çıkamayan diş” haline gelir.
Süt dişlerinin geç düşmesi
Çocukluk döneminde süt dişlerinin zamanında düşmesi oldukça önemlidir. Eğer bir süt dişi uzun süre yerinde kalırsa, alttan gelen daimi diş çıkacak alan bulamaz. Bu durumda da daimi diş gömülü hale gelebilir.
Genetik yatkınlık
Bazı kişilerde gömülü diş görülmesi tamamen genetik olabilir. Aile bireylerinde benzer bir durum yaşanmışsa, aynı eğilim çocuklarda da ortaya çıkabilir. Bu nedenle genetik faktörleri göz ardı etmemek gerekir.
Gömülü Diş Belirtileri
Gömülü dişler bazen uzun süre hiçbir belirti vermeden sessizce çene kemiğinin içinde kalabilir. Kişi yıllarca ağzında bir dişin gömülü olduğunu fark etmeden yaşayabilir. Ancak çoğu zaman vücut bir şekilde sinyal verir. Özellikle diş çıkmaya çalıştığında veya çevresindeki dokular baskı altında kaldığında bazı rahatsızlıklar kendini göstermeye başlar.
En sık hissedilen şikayetlerden biri, çene arkasında oluşan ağrı ya da dolgunluk hissidir. Bu ağrı bazen kulağa, başa ya da boğaza bile yayılabilir. Kimi zaman ağzı tam açmak zorlaşır, kimi zaman çiğneme sırasında bir baskı hissedilir. Özellikle yirmilik dişler gömülü kaldığında, yemek yerken ya da diş fırçalarken hissedilen bu rahatsızlık daha belirgin hale gelir.
Diş eti bölgesinde hafif bir şişlik, kızarıklık ya da kötü koku da gömülü dişin habercisi olabilir. Çünkü kısmen çıkan (yarı gömülü) dişlerde, diş etiyle diş arasına kolayca bakteri sızar. Bu da zamanla iltihaplanmaya, kötü tat oluşumuna ve diş etinin hassaslaşmasına yol açar. Enfeksiyon ilerledikçe çene kemiğinde ağrı ve basınç artabilir, hatta bazen ateş bile görülebilir.
Bir diğer önemli belirti ise dişlerin konumunun değişmesidir. Gömülü diş, çevresindeki dişlere baskı yaparak onların sıkışmasına veya yer değiştirmesine neden olabilir. Bu durum zamanla diş dizilimini bozabilir ve estetik açıdan da rahatsız edici bir görünüm yaratabilir.
Gömülü Diş Tedavisi Nasıl Yapılır?
Gömülü diş tedavisi, dişin konumuna, çevresindeki dokulara yaptığı etkiye ve hastanın genel durumuna göre değişir. Yani herkes için uygulanacak tek bir yöntem yoktur. Bazı durumlarda dişin alınması gerekirken, bazen de dişin korunup ağız içine sürmesi sağlanabilir.
Cerrahi Çekim (Gömülü Diş Ameliyatı)
Gömülü dişlerde en sık uygulanan yöntem, cerrahi çekimdir. Eğer diş tamamen ya da kısmen diş etinin altında kalmışsa, çene cerrahı küçük bir operasyonla dişi bulunduğu yerden çıkarır. Bu işlem genellikle lokal anesteziyle yapılır, yani hasta operasyon boyunca ağrı hissetmez, sadece hafif bir baskı duyabilir.
İşlem oldukça kontrollü bir şekilde ilerler. Önce diş etinde küçük bir kesi açılır, ardından dişi çevreleyen kemik dokusu dikkatlice kaldırılır. Bazı durumlarda dişin tamamını çıkarmak yerine, diş birkaç parçaya ayrılarak alınır bu özellikle büyük azı dişlerinde kolaylık sağlar. Ardından bölge temizlenir, dikiş atılır ve iyileşme süreci başlar.
İyileşme dönemi kişiden kişiye değişse de genellikle birkaç gün içinde rahatlama olur. İlk günlerde hafif şişlik, morarma ya da ağrı görülebilir; ancak bunlar normaldir ve kısa sürede geçer. Doktorun verdiği bakım önerilerine uymak bu süreci çok daha konforlu hale getirir.
Ortodontik Sürdürme (Dişin Çıkarılması)
Bazı durumlarda dişi çekmek yerine, onun doğru yönde çıkmasına yardımcı olmak mümkündür. Özellikle köpek dişleri (kanin dişler) gömülü kaldığında bu yöntem tercih edilir. Ortodontist, dişe küçük bir braket takar ve özel teller aracılığıyla dişi yavaş yavaş yukarı çeker. Bu işlem sabır isteyen bir süreçtir, çünkü dişin konum değiştirmesi zaman alır. Ancak doğal dişin korunması açısından oldukça değerlidir.
Ortodontik sürdürme tedavisi, cerrahi çekim kadar hızlı sonuç vermez ama uzun vadede çok daha koruyucu bir seçenektir. Dişin kendi köküyle birlikte ağızda yerini alması, hem estetik hem de fonksiyon açısından büyük bir avantaj sağlar.
Gömülü Diş Çekilmezse Ne Olur?
Birçok kişi “Ağrım yoksa neden çektireyim ki?” diye düşünebilir, ancak gömülü bir dişi tedavi etmeden bırakmak zamanla beklenmedik sorunlara yol açabilir. Gömülü diş, çene içinde sessizce büyümeye devam ederken yanındaki dişlerin köklerine baskı yapabilir, bu da dişlerde çapraşıklık ve yer değişimine neden olabilir.
Bazı durumlarda dişin çevresinde kist veya enfeksiyon gelişebilir, bu da çene kemiğine kadar yayılabilen ciddi bir tabloya dönüşebilir. Ayrıca, kısmen çıkmış gömülü dişlerin etrafında bakteri birikmesi oldukça kolaydır; bu da ağız kokusu, diş eti iltihabı ve genel ağız hijyeninde bozulma gibi problemlere yol açar.
Comments are closed