Yirmilik Diş Ağrısı Neden Olur
Ağzınızın en arka kısmında başlayan ve zaman zaman çenenize, kulağınıza hatta başınızın yan tarafına doğru yayılan bir ağrı mı hissediyorsunuz? Yemek yerken çiğnemekte zorlanıyor, ağzınızı açtığınızda sızlama hissediyor ya da gece yatağa girdiğinizde ağrının daha belirgin hâle geldiğini fark ediyorsanız bu durumun nedeni yirmilik dişleriniz olabilir.
Yirmilik diş ağrısı, çoğu zaman küçük bir hassasiyet olarak başlar. İlk günlerde “Nasıl olsa geçer.” diye düşünülerek önemsenmeyebilir. Ancak ağrı giderek artıyor, diş etinde şişlik oluşuyor veya günlük hayatınızı etkilemeye başlıyorsa ağız içinde farklı bir durum gelişiyor olabilir. Çünkü yirmilik dişler, ağızda kendilerine yeterli alan bulamadıklarında düzgün bir şekilde çıkamayabilir. Dişin yalnızca bir bölümü diş etinden görünebilir, tamamen gömülü kalabilir veya yanındaki dişe doğru eğimli şekilde ilerleyebilir.
Genellikle 17 ile 25 yaş arasında çıkmaya başlayan yirmilik dişler, ağızdaki en son dişlerdir. Ancak her bireyin çene yapısı, diş dizilimi ve yirmilik dişlerinin çıkış şekli birbirinden farklıdır. Bazı kişiler yirmilik dişlerinin çıktığını neredeyse hiç fark etmezken bazı kişiler için bu dönem oldukça rahatsız edici geçebilir. Diş etinde hassasiyet, ağız açmada zorlanma, çiğnerken ağrı, kötü tat, ağız kokusu ve yüz bölgesinde şişlik gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Yirmilik diş ağrısının nedeni yalnızca dişin çıkmaya çalışması değildir. Dişin çevresinde yemek artıkları birikmesi, bölgenin yeterince temizlenememesi, diş eti enfeksiyonu, çürük oluşumu veya yirmilik dişin komşu dişlere baskı yapması da ağrıya yol açabilir. Bu nedenle hissedilen her ağrıyı “Diş çıkıyor, normaldir.” diyerek geçiştirmemek gerekir.
Özellikle ağrı birkaç günden uzun sürüyorsa, şişlik artıyorsa, ağzınızı açmakta veya yutkunmakta zorlanıyorsanız dişin durumunun değerlendirilmesi önemlidir. Yapılacak ağız içi muayene ve gerekli görüldüğünde çekilecek görüntüler sayesinde yirmilik dişin konumu, çevresindeki dokular ve ağrının gerçek nedeni daha net anlaşılabilir.
Yirmilik Diş Nedir?
Yirmilik dişler, ağızda bulunan üçüncü büyük azı dişleridir ve alt ile üst çenenin en arka kısmında yer alır. Halk arasında “20’lik diş” olarak bilinmelerinin nedeni, genellikle genç yetişkinlik döneminde çıkmaya başlamalarıdır. Ancak bu dişlerin çıkma zamanı her kişide aynı değildir.
Bazı kişilerde yirmilik dişler düzgün bir şekilde çıkar ve herhangi bir rahatsızlığa neden olmaz. Bazı kişilerde ise çenede yeterli alan olmadığı için diş tam olarak süremez, eğri bir şekilde çıkabilir veya diş etiyle çene kemiğinin içinde gömülü kalabilir.
Yirmilik dişin yanlış bir konumda çıkması, bölgenin temizlenmesini zorlaştırabilir. Özellikle kısmen çıkmış dişlerin çevresinde yemek artıkları ve bakteriler birikebilir. Bu durum zamanla ağrı, şişlik, enfeksiyon ve çene hareketlerinde zorlanma gibi sorunlara yol açabilir.
Yirmilik Diş Ağrısı Neden Olur?
Yirmilik diş ağrısının her zaman tek bir nedeni olmaz. Ağrının neden kaynaklandığını anlayabilmek için dişin nasıl çıktığına, çevresindeki diş etine ve yanındaki dişlere bakmak gerekir. Çünkü bazen sorun yalnızca dişin çıkma süreciyken bazen de farklı bir durum ağrıya yol açabilir.
Yirmilik Dişin Çıkmaya Başlaması
Yirmilik diş, diş etini aşarak çıkmaya başladığında bölgede baskı ve hassasiyet hissedilebilir. Bu dönemde hafif ya da orta şiddette ağrı, diş etinde gerginlik ve yemek yerken rahatsızlık yaşanması oldukça sık görülür.
Dişin çıkması için çenede yeterli alan varsa bu şikâyetler bir süre sonra kendiliğinden azalabilir. Ancak ağrı uzun süredir devam ediyorsa, giderek şiddetleniyorsa veya şişliğin eşlik ettiği bir hâl alıyorsa durumu yalnızca dişin çıkmasına bağlamamak gerekir.
Gömülü yirmilik diş
Çenede yeterli alan bulunmadığında yirmilik diş tamamen çıkamayabilir. Dişin tamamının diş eti ya da kemik altında kalmasına tam gömülü yirmilik diş, yalnızca bir kısmının çıkmasına ise yarı gömülü yirmilik diş denilebilir.
Gömülü yirmilik dişler her zaman belirti göstermeyebilir. Bununla birlikte ağrıya, enfeksiyona, komşu dişte hasara ve temizlenmesi zor alanların oluşmasına neden olabilir.
Diş eti enfeksiyonu ve perikoronit
Kısmen çıkmış bir yirmilik dişin üzerinde diş eti parçası kalabilir. Yemek artıkları ve bakteriler bu dokunun altında biriktiğinde çevredeki diş eti iltihaplanabilir. Bu durum “perikoronit” olarak adlandırılır.
Perikoronit hafif bir diş eti hassasiyetinden yüz şişmesine kadar farklı belirtiler gösterebilir. Ağız kokusu, kötü tat, irin, çene sertliği ve ağzı açmakta zorlanma da görülebilir. Tedavinin geciktirilmesi enfeksiyonun ilerlemesine neden olabileceği için erken değerlendirme önemlidir.
Yirmilik dişte çürük oluşması
Ağzın en arka bölümündeki yirmilik dişlere diş fırçasıyla ulaşmak zor olabilir. Bu nedenle dişin üzerinde plak ve yemek artıkları daha kolay birikebilir.
Temizliği yeterli şekilde yapılamayan yirmilik dişlerde çürük oluşabilir. Çürük ilerlediğinde sıcak, soğuk veya tatlı yiyeceklere karşı hassasiyet, zonklama ve gece artan diş ağrısı hissedilebilir.
Komşu dişe baskı veya zarar vermesi
Eğik şekilde çıkan bir yirmilik diş, önündeki ikinci büyük azı dişine doğru baskı uygulayabilir. Bu bölgede temizlenmesi zor bir alan meydana geldiğinde hem yirmilik dişte hem de komşu dişte çürük veya diş eti problemi gelişebilir.
Gömülü yirmilik dişin komşu dişe doğru konumlanması, bazı durumlarda çevredeki dokulara veya dişin kök bölümüne zarar verebilir.
Kist veya çevre dokularda oluşan sorunlar
Daha seyrek olmakla birlikte gömülü yirmilik dişlerin çevresinde kistik oluşumlar meydana gelebilir. Bu tür durumlar yalnızca ağrıya değil, çevredeki kemik ve diş yapılarında da problemlere neden olabilir.
Bu nedenle belirti vermeyen gömülü yirmilik dişlerin bile ihtiyaç halinde klinik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle takip edilmesi gerekebilir.
Yirmilik Diş Ağrısı Kaç Gün Sürer?
Yirmilik diş ağrısının ne kadar süreceği, ağrının neden ortaya çıktığına göre değişir. Dişin normal çıkma sürecinde oluşan hafif hassasiyet birkaç gün içinde azalabilir. Ancak ağrının altında çürük, enfeksiyon, apse, perikoronit ya da gömülü diş gibi bir durum varsa şikâyetler kendiliğinden tamamen geçmeyebilir.
Ağrının ara sıra hafiflemesi de sorunun çözüldüğü anlamına gelmez. Özellikle enfeksiyon bulunan durumlarda ağrı bir süre şiddetlenip daha sonra azalabilir. Fakat bu geçici rahatlama, bölgede herhangi bir problem olmadığı anlamına gelmeyebilir.
Yirmilik diş ağrısı iki günden uzun sürüyorsa, her geçen gün artıyorsa veya ağrıya şişlik, ağız açmada zorlanma ve çiğneme sırasında rahatsızlık gibi belirtiler eşlik ediyorsa diş hekimi tarafından değerlendirilmesi faydalı olacaktır.
Yirmilik Diş Ağrısına Evde Ne İyi Gelir?
Yirmilik diş ağrısı başladığında insanın aklına ilk olarak evde ne yapabileceği gelir. Özellikle gece saatlerinde başlayan ya da diş hekimi randevusuna kadar devam eden ağrılar oldukça rahatsız edici olabilir. Ancak burada önemli bir noktayı unutmamak gerekir: Evde uygulanabilecek yöntemler ağrının asıl nedenini ortadan kaldırmaz. Yalnızca bölgedeki rahatsızlığın bir süreliğine azalmasına yardımcı olabilir.
Ağrıyan bölge hassas olduğu için birçok kişi o tarafı fırçalamaktan kaçınır. Fakat bölgeyi tamamen temizlememek, yemek artıklarının ve plağın daha fazla birikmesine neden olabilir. Bu nedenle dişleri fırçalamaya devam etmek, ancak bunu oldukça nazik hareketlerle yapmak gerekir. Özellikle ağzın en arka kısmında kalan yirmilik diş çevresi dikkatli bir şekilde temizlenmelidir. Sert baskı uygulamadan yapılan temizlik, bölgede biriken yiyecek artıklarının uzaklaşmasına ve diş etinin biraz daha rahatlamasına yardımcı olabilir.
Ilık tuzlu suyla ağız çalkalamak da sık başvurulan yöntemlerden biridir. Bir bardak ılık suya az miktarda tuz ekleyerek hazırlanan suyla ağzınızı nazikçe çalkalayabilirsiniz. Suyun çok sıcak olmamasına ve ağrılı bölgeyi zorlayacak sert hareketlerden kaçınmaya dikkat etmek önemlidir. Bu uygulama bölgenin temiz kalmasına ve geçici olarak daha rahat hissetmenize destek olabilir.
Bu dönemde yediklerinize de biraz daha dikkat etmeniz gerekebilir. Sert, kabuklu, çok sıcak, çok soğuk ya da baharatlı yiyecekler hassas bölgeyi daha fazla tahriş edebilir. Çorba, yoğurt, püre veya çiğnemesi kolay yumuşak yiyecekler daha rahat olabilir. Mümkün olduğunca ağrıyan tarafla çiğnememek de bölgenin zorlanmasını önleyebilir.
Eğer yanağınızın dış kısmında şişlik varsa kısa süreli soğuk uygulama yapabilirsiniz. Buzu doğrudan cildinize veya diş etinize temas ettirmek yerine temiz bir havluya sararak yanağın dışından aralıklı şekilde uygulamak daha doğru olacaktır. Bu yöntem şişlik ve hassasiyet hissinin geçici olarak azalmasına yardımcı olabilir.
Ağrı kesici kullanımı konusunda ise dikkatli davranmak gerekir. Her ilaç herkes için uygun olmayabilir. Gebelik, alerji, mide veya böbrek sorunları, düzenli kullanılan ilaçlar gibi pek çok durum ilaç seçimini etkileyebilir. Bu nedenle kullanmadan önce ilacın talimatlarını okumak, tereddüt hâlinde diş hekimine, hekime veya eczacıya danışmak daha güvenli olur. Ağrı kesici tabletlerin ezilerek doğrudan dişin ya da diş etinin üzerine konulması ise bölgeyi tahriş edebileceği için önerilmez.
Evde kalan antibiyotikleri rastgele kullanmak da doğru bir yaklaşım değildir. Her yirmilik diş ağrısında antibiyotik gerekmez. Ağrının kaynağının ne olduğu ve hangi tedavinin uygulanması gerektiği ancak diş hekimi değerlendirmesi sonrasında anlaşılabilir. Bu nedenle evde uygulanan yöntemleri geçici bir destek olarak görmek, ağrı devam ediyorsa veya şişlik artıyorsa muayeneyi ertelememek en doğru yaklaşım olacaktır.
Comments are closed